تبلیغات

تب دنگ و تب خونریزی دهنده دنگ
بیماری دنگ (Dengue) چیست؟
دنگ بیماری حاد ویروسی شبیه آنفلوانزای شدید می‌باشد كه پس از گزش پشه‌های آندس آلوده به یكی از چهارنوع ویروس دنگ، به انسان منتقل می‌شود.
 
اهمیت بیماری دنگ (Dengue)
-     در حال حاضر در بسیاری از مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آمریكا، شرق مدیترانه و جنوب غربی آسیا و غرب اقیانوس آرام، آفریقا و بخصوص كشورهای همسایه ایران شامل پاكستان وعربستان سعودی (شهر جده) بیماری بومی است.
-          حداقل 5/2 میلیار نفر (دو پنجم جمعیت جهان) در مناطقی زندگی می‌كنند كه امكان ابتلاء آنها به این بیماری وجود دارد.
-          سالانه بیش از 100 میلیون نفر در دنیا به ویروس دنگ آلوده می‌شوند.
-     سالانه حدود 000/500 نفر به تب خونریزی دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS مبتلا می‌شوند. موارد بسیار شدید منجر به بستری در بیمارستان شده كه 90% آنها كمتر از 15 سال سن دارند.
-          میزان كشندگی سندرم شوك دنگ 50-40 درصد می‌باشد.
-          تب دنگ به سرعت منتشر می‌شود و در طی همه‌گیری، بسیاری از افراد را مبتلا كرده و موجب آسیب‌های جدی در آنها می‌شود.
-          تاكنون درمان اختصاصی برای آن شناخته نشده است و مهم‌ترین اقدام درمانی، جایگزینی مناسب مایعات می‌باشد.
-     همه‌گیری بیماری دنگ در مناطقی كه پشه‌های Aedes بخصوص Aedes aegypti, A.albopictus وجود دارند اتفاق می‌افتد كه این پشه‌ها در بسیاری از نقاط دنیا از جمله ایران یافت می‌شوند.
-     مسافرانی كه در مناطق شایع تب دنگ (مانند عربستان سعودی) به بیماری مبتلا شده‌اند ممكن است ویروس رابه سایر نقاط منتقل كنند.
-          تب دنگ یكی از مهم‌ترین بیماری‌های ویروسی است كه توسط پشه‌ها منتقل می‌شود.
 
راه انتقال بیماری دنگ:  
پشه‌ها پس از گزش افراد مبتلا، آلوده شده و در گزش‌های بعدی موجب ابتلاء سایر افراد می‌گردند.
دوره كمون بیماری كمتر از 2 هفته می‌باشد.
 
علائم بالینی
علائم بالینی بیماری دنگ به دو شكل می‌باشد:
1-      تب دنگ Dengue Fever (DF)
2-   تب خونریزی دهنده دنگ Dengue Heamorrhagic Fever (DHF) و سندرم شوك دنگ Dengue Shok Syndrom (DSS) در اولین گزش توسط پشه آلوده علائم تب دنگ DF بروز می‌كند و در گزش‌های بعدی تظاهرات تب خونریزی دهنده دنگ ایجاد می‌شود كه به دلیل واكنش‌های ایمونولوژیك است.
 
1-     علام بالینی تب دنگ DF:
-          تب بالا با شروع ناگهانی؛
-          سردرد شدید (اغلب در جلو سر)؛
-          درد پشت چشم‌ها كه با حركت چشم‌ها شدت می‌یابد؛
-          درد شدید عضلانی و مفصلی (به طوری كه تحت عنوان تب استخوان شكسته breakbone fever نیز گفته می‌شود)؛
-          گاهی بثورات پوستی به شكل ماكولوپاپولر همراه سایر علائم می‌باشد؛
-     یافته‌های آزمایشگاهی در تب دنگ معمولاً شامل: كاهش پلاكت‌ها، لكوپنی، نوتروپنی و یا لنفوسیتوز به همراه لنف آتی پیك می‌باشند.
 
2-     علائم بالینی تب خونریزی دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS
تب خونریزی دهنده دنگ DHF شامل علائم تب دنگ DF به همراه یكی از موارد زیر است:
-          درد شدید و دائمی در شكم؛
-          خونریزی از بینی، دهان، لثه‌ها و كبودی پوست؛
-          استفراغ‌های مكرر با یا بدون خون؛
-          مدفوع سیاه؛
-          خشكی دهان؛
-          رنگ پریدگی و سردی پوست؛
-          بی‌حالی، بی‌خوابی و بی‌قراری.
 
یافته‌های آزمایشگاهی در تب خونریزی دهنده دنگ DHF مشابه تب دنگ است. ایجاد اختلال در نفوذ‌پذیری مویرگ‌ها موجب تراوش پلاسما به خارج از عروق و افزایش غلظت خون Hemoconcentration در نتیجه افزایش هموگلوبین و هماتوكریت و تظاهرات شوك می‌گردد كه سندرم شوك دنگ DSS گفته می شود. این سندرم 50-40 درصد مرگ و میر به همراه دارد.
 
عوارض تب دنگ بر جامعه :
-          گسترش همه‌گیری در مناطقی كه قبلاً بیماری وجود نداشته باشد.
-          كاهش طول عمر افراد.
-          تحمیل مخارج درمان برای بستری كردن بیماران و مراقبت از او .
-          از كارافتادگی بیمار و همراهان او.
-          پرداخت هزینه‌های سنگین برای كنترل پشه‌ها.
-          ایجاد مشكلات اقتصادی بدلیل كاهش توریسم.
 
محل تكثیر و زندگی پشه‌های عامل بیماری
-          زباله‌ها و فاضلاب‌ها مهمترین محل تكثیر این پشه‌ها در مناطق شهری است.
-     پشه‌های Aedes در داخل خانه‌ها، نقاط تاریك، پشت كمدها، زیرتخت و فضاهای بسته استراحت می‌كنند. پشه ماده تخم‌های خود را در داخل هر آبی می‌گذارد كه شامل: آب انبارها، مخازن و منابع آب، بشكه‌ها، كوزه‌ها، سطل‌ها، آب داخل كولرها، گلدان و بشقاب زیر گلدان یا ظروفی كه برای نگهداری آب استفاده می‌شوند یا اشیاء كه آب باران در آن جمع می‌شود مانند آب داخل بطری‌های شكسته، قوطی‌های كنسرو، ظروف پلاستیكی، لاستیك‌های چرخ و غیره می‌باشند.
-          همچنین پشه‌ها در داخل زباله‌هایی كه در محیط‌های باز جمع‌آوری می‌شوند و دارای پس آب می‌باشند تكثیر می‌یابند.
-          تخم‌ها در طی 10 روز بالغ می‌شوند ولی در محیط خشك تا یكسال زنده می‌مانند
 
مهمترین اقدام جهت پیشگیری از ابتلاء به دنگ محافظت در مقابل گزش پشه می‌باشد:
پشه دنگ در تمام طول روز انسان را می‌گزد روش‌های مبارزه در مقابل گزش پشه شامل موارد زیر است:
-          استفاده از لباس‌های كاملاً پوشیده با آستین‌های بلند و شلوار بلند كه اندام‌ها را بپوشاند؛
-          استفاده از دوركننده‌های حشرات بخصوص برای كودكان و افراد مسن؛
-          استفاده از شبكه های سیمی الكتریكی حشره‌كش، اسپری‌های حشره‌كش و قرص‌های حشره‌كش در شبانه روز؛
-     بكاربردن پشه‌بند هنگام استراحت در شبانه روز، در صورتی كه آغشته به حشره‌كش پرمترین (حشره‌كش‌هایی Pyrethroid) باشد مؤثرتر است. برای دور كردن یا كشتن حشرات می‌توان پرده‌ها را نیز به حشره‌كش‌ها آغشته نمود و در مقابل پنجره‌ها و درها آویزان كرد؛
-     پشه‌ها پس از گزش بیماران، آلوده می‌شوند لذا بیماران را در مقابل گزش باید محافظت نمود. بخصوص آنها را در داخل پشه‌بند نگهداری كرد؛
-          موارد عفونت بیمارستانی از طریق انتقال انسان به انسان گزارش نشده است.
 
پیشگیری از تكثیر پشه‌ها:
پشه‌های Aedes در داخل و اطراف خانه‌ها زندگی و تخم‌گذاری می‌كنند. روش‌های مبارزه با پشه‌ها شامل موارد زیر هستند:
-          تخلیه آب وسایل خنك كننده مانند كولرها، منابع، كوزه‌ها، سطل‌ها، بشكه‌ها و غیره؛
-          وسایلی كه آب در آن جمع می‌شود را باید از داخل و اطراف خانه جمع‌آوری و معدوم كرد؛
-          درب همه منابع آب و جایی كه آب نگهداری می‌شود باید بطور دائمی بسته باشد؛
-     آشغال‌هایی كه امكان جمع شدن آب در آنها وجود دارد شامل: بطری‌ها، كنسرو، تایرمستعمل، ظروف پلاستیكی و غیره، بطور مطمئن معدوم شوند.
-          جمع‌آوری صحیح زباله، و برقراری سیستم‌های مناسب برای جمع‌آوری فاضلاب.
 
بخاطر داشته باشید:
-          دنگ یك بیماری ویروسی شدید اس كه بدنبال گزش پشه منتقل می‌شود.
-     با بكار بردن اسپری حشره‌كش، توری پنجره‌ها، پشه بند و دوركننده‌های حشرات می‌توان از ورود پشه‌ها به داخل خانه و ایجاد گزش محافظت كرد.
-     برای جلوگیری از تخم‌گذاری پشه‌ها: قوطی كنسرو، جلد شكلات و وسایل پلاستیكی كه آب در آنها جمع می‌شود را باید در سطل زباله قرار داد. هیچ آبی را داخل اطاق‌ها یا اطراف آن جمع‌آوری و نگهداری نكرد و ظروفی كه آب در آنها نگهداری می‌شوند را بطور دائم دربسته نگهداری كرد.
-          دنگ در بسیاری از كشورها از جمله پاكستان و عربستان بومی است.
-          ابتلاء به دنگ موجب علائم بالینی به دو شكل تب دنگ و تب خونریزی دهنده دنگ می‌گردد.
-          تب دنگ شبیه آنفلوانزای شدید می‌باشد كه در افراد مسن و كودكان مشاهده می‌شود ولی ندرتاً كشنده است.
-     تب خونریزی دهده دنگ (DHF) یك شكل شدید بیماری است كه اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق افتاده و موجب خونریزی و گاهی شوك (DSS) می‌گردد و منجر به مرگ می‌شود. در مناطق گسترش یافته اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق می‌افتد ولی همه كسانی كه به حج می‌روند. در معرض خطر می‌باشند.
-     تب خونریزی دهنده دنگ اگر به موقع تشخیص داده نشود درمان نگهدارنده مناسب صورت نگیرد موجب تظاهرات شوك و مرگ بیمار می‌شود.
-          در برخورد با موارد مشكوك ضمن تجویز مایعات خوراكی مناسب بیمار را سریع به بیمارستان ارجاع دهید.
-          بیمار بایستی در داخل پشه بند یا یك اطاق ایزوله بستری شود.
-          در صورت ارجاع مورد مشكوك به بیمارستان مشخصات او را به مسئولین بهداشتی درمانی گزارش نمایید.
-     علائم بیماری را به مسافرین مناطق آلوده (از جمله عربستان سعودی) آموزش دهید تا در صورت بروز علائم در طی مسافرت و بخصوص پس از بازگشت به پزشك مراجعه و سابقه مسافرت خود و احتمال ابتلاء به تب دنگ را اعلام نمایند.