تبلیغات
نمونه سوالات استخدامی بهورزی - آنچه باید از سرطان پستان بدانیم

آنچه باید از سرطان پستان بدانیم

سرطان پستان از جمله شایع‌ترین بیماری‌های زنان است كه باعث خسارت‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی فراوانی می‌شود. شناخت علامت‌ها و اقدامات لازم برای تشخیص زودرس و درمان به موقع می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از عوارض این بیماری داشته باشد، اگرچه ممكن است سرطان در هریك از اعضای بدن انسان ایجاد شود ولی سرطان پستان بیش از سایر انواع سرطان‌ها باعث گرفتاری و مرگ زنان می‌شود.
 
نكته‌ی مهم درباره‌ی سرطان پستان این است كه راههای ساده‌ای برای تشخیص به موقع آن وجود دارد كه همه زنان می‌توانند با فراگرفتن آنها به سلامتی خودشان كمك كنند.
 
چرا سرطان پستان اهمیت دارد؟
الف – تشخیص دیر رس سرطان پستان چه خطری دارد؟
-     سرطان پستان از شایع‌ترین سرطان‌های زنان است، در صورت عدم تشخیص و عدم درمان به موقع، بدون استثناء فرد مبتلا را به كام مرگ خواهد كشاند.
-     در صورت تشخیص سرطان پستان در مراحل اولیه و انجام درمان مناسب، طول عمر بیش از 90 درصد از مبتلایان بالا خواهد رفت. در این مرحله امكان برداشت قسمتی از پستان یا جراحی وجود دارد، بنابراین با حفظ پستان هم از لحاظ ظاهری و عملی و هم از نظر روانی كمك بزرگی به بیمار خواهد شد.
-     بدن مااز اجزایی بسیار كوچك به نام سلول ساخته شده است كه سلولها تكثیر می‌شوند تا جانشین سلول‌های پیر و مرده شوند. تكثیر سلولها در كودكان باعث رشد بدن می‌شود.
-     هرگونه افزایش و تكثیر غیرطبیعی سلولی را تومور می‌گویند، ولی تمام تومورها سرطانی نیستند. تعداد زیادی از تومورهای پستانی كه مورد تكه‌برداری قرار می‌گیرند غیرسرطانی (خوش خیم) هستند.
-     برخلاف تومورهای خوش خیم، اگر تومورهای بدخیم به طور زودرس تشخیص داده نشوند و درمان نگردند، بدون وقفه رشد كرده و جای سلولهای سالم را می‌گیرند و ممكن است از راه جریان خون یا سیستم لنفاوی به سایر نقاط بدن بروند.
-     تنها راه تعیین اینكه توموری خوش خیم است یا نه، آزمایش میكروسكوپی سلولهای آن است كه اختلاف آن را با سلولهای سرطانی نشان می‌دهد.
 
ب – ساختمان و تغییرات طبیعی پستان چگونه است؟
-     پستان از غدد مترشحه شیر و چربی تشكیل شده است. زنجیره‌های غدد لنفاوی زیربغل و كنار جناغ سینه با پستان در ارتباط هستند. پستان طبیعی در لمس ناهموار است.
-           قوام پستان در افراد مختلف متفاوت است و حتی قوام آن در طی یك دوره عادت ماهیانه متغیر است.
-           اندازه و شكل ظاهر پستان به خصوصیات ارثی و وزن شخص بستگی دارد. دوپستان ممكن است از نظر اندازه كمی متفاوت باشند.
-     تیرگی رنگ نوك پستان و هاله‌ی اطراف آن در اشخاص مختلف متفاوت است. ممكن است از هنگام بلوغ نوك پستانها كمی فرو رفته باشد.
-          در مراحل مختلف زندگی زنان بطور طبیعی در پستانها تغییراتی ایجاد می‌شود.
 
بلوغ و عادت ماهانه:  تحت تأثیر هورمون‌های زنانه پستانها رشد می‌كنند. ممكن است قبل از عادت ماهانه و در حین آن تورم و درد مختصر در پستانها وجود داشته باشد كه پس از پایان خونریزی این علائم برطرف می‌شوند.
حاملگی:  پستانها بزرگ و متورم می‌شوند و وظیفه شیردهی به انجام می‌رسد.
یائسگی:  پستانها كوچك‌تر شده و حالت نرم و افتاده پیدا می‌كنند. پوست پستانها ممكن است چروكیده شود.
تغییرات وزن بدن:  پستانها در هر سنی با تغییرات وزن بدن كوچك‌تر یا بزرگ‌تر می‌شوند.
 
-          توجه به این نكته ضروری است كه تغییرات طبیعی در هر دو پستان معمولاً به صورت همزمان و قرینه اتفاق می‌افتد.
 
پ- علائم احتمالی ابتلا به سرطان پستان چیست؟
-          توده شایع‌ترین علامت سرطان پستان می‌باشد كه در اغلب موارد توسط خود بیمار بصورت اتفاقی یا در معاینه كشف می‌شود.
-     توده‌های مشكوك به سرطان. در لمس به صورت سفت یاسخت احساس می‌شوند. حركت نمی‌كنند و به قسمت‌های اطراف خود چسبیده‌اند. منفرد و بدون درد هستند.
-          ترشحات پستانی كه شك به سرطان را افزایش می‌دهد؛ شامل:
1-      ترشحات خونی یا آبكی .
2-      ترشحاتی كه خودبخود و بدون فشار خارج می‌شوند.
3-      ترشحاتی كه از یك پستان و از یك مجرای نوك پستان خارج می‌شود.
4-      ترشحاتی كه همراه باغده‌ای در پستان باشند.
5-      ترشحات پستان پس از یائسگی .
-     تغییرات پوست پستان به صورت فرورفتگی و یا كشیدگی پوست پستان به دنبال سرطان پستان ایجاد می‌شود. در بعضی موارد چسبندگی تومور سرطانی به قسمت زیر پوست باعث تغییر شكل پستان می‌شود.
-          ایجاد زخم در پوست و ورم در پوست پستان و شبیه شدن به پوست پرتقال، نشانه پیشرفت بیماری است.
-     تغییرات نوك پستان به شكل فرورفتگی، قرمزی، پوسته پوسته شدن همراه با خارش، انحراف یا هر تغییری در نوك پستان مهم است. در بعضی از افراد سالم فرورفتگی نوك پستان از ابتدا وجود دارد اما اگر این فرورفتگی قبلاً وجود نداشته و بعداً ایجاد شده است می‌تواند نشانه وجود غده‌ای در زیرنوك وهاله پستان باشد.
-     گاهی اوقات به علت بزرگی بیش از حد یك تومور، پستان در یك طرف بطور واضحی بزرگتر از طرف مقابل می‌شود. البته اندازه دوپستان در افراد سالم نیز كاملاً مشابه نیست ولی بزرگی یك پستان نسبت به طرف دیگر كه اخیراً ایجاد شده باید مورد توجه قرار گیرد و با انجام معاینه از عدم وجود غده و سلامت پستان مطمئن شد.
گاهی اوقات تنها علامت سرطان پستان می‌تواند بزرگ شدن غده‌های لنفاوی زیربغل باشد كه به شكل توده‌های سفت در زیربغل لمس می‌شود.
 
ت – احتمال ابتلا به سرطان پستان در چه زنانی بیشتر است؟
-          گرچه همه‌ی زنان در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان قرار دارند. ولی در بعضی از زنان این احتمال بیشتر است.
-          اگر زنی یك یا تعدادی از شرایط زیر را داشته باشد. خطر ابتلا به سرطان پستان در او بیشتر است.
-           اگر سابقه سرطان پستان در خانواده و بستگان نزدیك او مثل مادر، خواهر، دختر، خاله، عمه، مادر بزرگ وجود داشته باشد.
-          اگر زایمان نكرده باشد.
-          اگر اولین زایمان او بعد از 30 سالگی باشد.
-          اگر اولین قاعدگی او قبل از 12 سالگی رخ داده باشد.
-          اگر بعد از سن 55 سالگی یائسه شده باشد.
-          اگر بعد از یائسگی چاق شده باشد.
-          اگر سابقه برخی از بیماریهای خوش خیم پستان راداشته باشد.
-          اگر سابقه تابش اشعه زیاد به قفسه سینه را داشته باشد.
-          سابقه ابتلای قبلی به سرطان در سایر قسمتهای بدن مانند: سرطان تخمدان، رحم، روده بزرگ و ... را داشته باشد.
-          از میان عوامل ذكر شده سابقه سرطان در یك پستان و یا در خواهر و مادر از بقیه مهم‌تر هستند.
 
 
چه راه‌هایی برای تشخیص سرطان پستان وجود دارد؟
الف – برای مقابله با سرطان پستان چه كاری می‌توان انجام داد؟
-     پستان یكی از اعضای مهم بدن است كه لازم است به آن توجه شود. ممكن است بیماری‌های مختلف از جمله سرطان در این عضو ایجاد شود. لذا چنانچه زنی متوجه هرگونه تغییر یا علامتی در پستان خود شد لازم است فوراً به پزشك اطلاع دهد.
-     تمام خانم‌های بالای 30 سال باید سالیانه توسط پزشك معاینه شوند و در افراد كمتر از 30 سال در صورتیكه در گروه در معرض خطر باشند. (موارد اشاره شده در صفحه قبل) معاینه سالیانه انجام شود و اگر یكی از عوامل خطر برای سرطان پستان در فردی وجود دارد معاینه توسط پزشك هر 6 ماه یك بار انجام شود.
-          معاینه ماهانه یكی از بهترین روش‌های تشخیص زودرس سرطان پستان است.
-          بهترین روش مقابله با سرطان پستان تشخیص زودرس آن است.
 
سه روش برای مقابله با سرطان پستان و تشخیص زودرس آن وجود دارد:
1-      معاینه ماهیانه توسط خود یا خودآزمایی .
2-      معاینه توسط پزشك و ماما.
3-      ماموگرافی.
 
ب- چه راه‌هایی برای تشخیص قطعی سرطان پستان وجود دارد؟
- ممكن است پزشك با توجه به نتایج معاینه درخواست ماموگرافی، سونوگرافی و یا نمونه‌برداری از پستان را بكند.
 
ماموگرافی
-          بهترین وسیله برای تشخیص زودرس سرطان پستان، یك نوع عكس‌برداری است كه ماموگرافی نامیده می‌شود.
-          ماموگرافی می‌تواند تومور را پیش از آنكه بتوان آن را به وسیله معاینه با دست تشخیص داد كشف كند.
 
ماموگرافی در دو گروه از افراد انجام می‌شود.
1-      بیمارانی كه دارای علائم هریك از بیماری‌های پستان هستند (بیماران علامت‌دار).
2-      زنان سالم.
 
-          انجام ماموگرافی در افراد سالم نیز لازم است و توصیه به انجام ماموگرافی در یك خانم به معنی ابتلا به سرطان نیست.
-     انجام ماموگرافی در زنان كمتر از 30 سال فقط در موارد خاصی كه جراح وجود ضایعه مشكوكی را در پستان تشخیص داده باشد انجام می‌شود كه میزان اشعه آن خطری برای فرد ایجاد نمی‌كند.
بهترین زمان برای انجام ماموگرافی 8-4 روز پس از شروع عادت ماهانه است.
 
سونوگرافی
سونوگرافی معمولاً در مواردی انجام می‌شود كه پزشك به دلیلی بررسی‌های بیشتری را صلاح بداند.
عكس‌های ماموگرافی و نتایج سونوگرافی باید نگهداری شوند و در مراجعات بعدی همراه فرد باشند.
 
نمونه‌برداری
-          هرگاه در ماموگرافی یا سونوگرافی یك ضایعه مشكوك به بدخیمی گزارش شود لازم است نمونه‌برداری برای بیمار انجام شود.
-     تنها روشی كه تشخیص سرطان پستان را قطعی می‌كند نمونه‌برداری یا بیوپسی است كه در آن قسمتی از یك تومور یا تمام تومور خارج و به وسیله میكروسكوپ بررسی می‌شود. عمل نمونه‌برداری توسط جراح انجام می‌گردد.
 
خودآزمایی پستان چه اهمیتی دارد؟
لزوم انجام خودآزمایی پستان چیست و چه مراحلی دارد؟
-          خودآزمایی پستان هیچ هزینه‌ای برای خانواده ندارد و در هر ماه 10 دقیقه وقت و كمی حوصله برای انجام آن لازم است.
-          خودآزمایی هیچ عارضه‌ای ایجاد نمی‌كند و در واقع با تشخیص زودرس از مرگ و میر زنان ومادران جامعه جلوگیری می‌كند.
-     شما با انجام خودآزمایی ماهانه و به صورت مرتب، با خصوصیات پستان خود آشنا شده و در صورت بروز هرگونه تغییر، آن را در مراحل اولیه تشخیص خواهید داد.
-     بهترین زمان برای انجام خودآزمایی ماهانه پستان، 2 الی 3 روز پس از قطع خونریزی عادت ماهانه است. همه خانم‌ها باید از سن 20 سالگی شروع به انجام خودآزمایی پستان كنند.
-          خودآزمایی را نباید قبل یا در زمان عادت ماهانه انجام داد. چون پستانها متورم و دردناك هستند.
-          در دوران یائسگی، حاملگی و شیردهی معاینه را در روز اول هر ماه یاهر روز دلخواه دیگر می‌توانید انجام دهید.
-     به هیچ وجه نباید هنگام حاملگی یا شیردهی، خودآزمایی پستان را متوقف كنید. خودآزمایی پستان راحت‌ترین راه شناخت بیماری توسط خود خانم‌ها است.
 
خودآزمایی پستان شامل دو قسمت است:
1-      نگاه كردن به پستانها در جلوی آینه.
2-      لمس كردن كامل پستانها.
معاینه پستان (نگاه و لمس) باید به طور كامل و به ترتیب انجام شود.
بعد از انجام خودآزمایی همیشه از روشی برای یادآوری در ماه‌های بعد استفاده كنید.
-     بعضی بیمار‌ی‌های پستان، به صورت تغییرات ظاهری خود را نشان می‌دهند و تنها با نگاه كردن مشخص می‌شوند. بنابراین لازم است كه با ظاهر پستانهای خود آشنا باشید تا بتوانید هر تغییر احتمالی را در آنها تشخیص دهید.
-          برای انجام این كار، قسمت بالاتنه خود را لخت كنید و در مقابل آینه به پستانهای خود نگاه كنید.
 
تغییرات غیرطبیعی شامل:
-          فرورفتگی‌های كوچك یا بزرگ در پوست پستان.
-          توكشیدگی نوك پستان كه به تازگی ایجاد شده باشد.
-          زخم پوست یانوك پستان.
-          قرمزی و پوسته پوسته شدن و خارش نوك و هاله اطراف پستان.
-          قرمز و متورم شدن پستان و تغییراتی شبیه پوست پرتقال در پوست پستان می‌باشند.
 
نگاه كردن شامل چند حالت است:
1-   دستها را در دو طرف بدن به حالت آویزان قرار دهید و پستانها رااز نظر عدم تقارن تفاوت چشمگیر در اندازه آنها و نشانه‌های بالا بررسی كنید.
2-      دستها را در دو طرف سر به صورت صاف بالا ببرید و به پستانها سایر علائم نگاه كنید.
3-   كف دستها را پشت سر، به هم قفل كرده و شانه‌ها رابه عقب بكشید و به پستانها نگاه كنید و آنها را از نظر هركدام از تغییرات ذكر شده بررسی كنید.
4-   دستها را بر روی كمر فشار داده و شانه‌ها را به عقب بكشید و در این حال پستانهای خود را مانند حالتهای قبلی به دقت بررسی كنید.
5-      خم شوید و دستها را به صورت آویزان در دو طرف تنه قرار دهید و در آینه به ظاهر پستانها به دقت نگاه كنید.
 
در هریك از این 5 حالت. پستانها را هم از رو به رو و هم از كنار نگاه كنید. توجه داشته باشید كه هیج زنی دو پستان صد در صد مشابه و قرینه ندارد. مهم این است كه تغییراتی كه در ظاهر پستان نسبت به ماه قبل در آن ایجاد شده پیدا كنید.
 
توجه داشته باشید كه علائم مهمی مانند كشیده شدن نوك پستان به داخل و یا حالت فرورفتگی پوست ممكن است فقط در یكی از این حالتها دیده شود. لذا ضروری است تمام مراحلی را كه شرح داده شد همیشه و به ترتیب انجام دهید.
 
پ- روش لمس كردن در خودآزمایی پستان چگونه انجام می‌شود؟
-     لمس پستان مهمترین مرحله خودآزمایی پستان است. اگر با حوصله و دقت انجام دهید اكثر موارد مشكوك را با لمس كردن می‌توانید تشخیص دهید.
-     برای لمس پستان ابتدا به پشت دراز بكشید. برای معاینه یك بالش كوچك در زیر شانه چپ بگذارید و دست چپ خود را زیر سرتان بگذارید به طوری كه پستان چپ كاملاً در وسط قفسه سینه قرار بگیرد. برای لمس پستان چپ از دست راست استفاده كنید. در مورد پستان راست. برعكس عمل كنید.
-     برای معاینه از نرمه انگشتان (بند آخر انگشت) استفاده كنید. از نوك انگشت یا بندهای دیگر انگشتان استفاده نكنید. هیچوقت بافت پستان را بین انگشت شست و سایر انگشتان فشار ندهید. زیرا به اشتباه احساس می‌كنید یك غده لمس كرده‌اید.
-          برای انجام صحیح لمس بافت پستان را بین پوست و دنده‌ها فشار دهید و پوست را روی بافت پستان بلغزانید.
-     ابتدا هر پستان را با نرمه انگشتان و با فشار آرام معاینه كنید. سپس همان قسمت را بین سطح انگشتان و قفسه سینه فشار بیشتری داده و معاینه كنید. با این روش هم قسمت‌های سطحی و هم قسمت‌های عمقی پستان معاینه می‌شوند.
 
همه قسمت‌های پستان را معاینه كنید.
-     از انتهای بالایی پستان (حدود استخوان ترقوه) تا پایین پستان (لبه پایینی سینه‌بند) و از جناغ سینه تا تمام زیربغل باید معاینه شوند. برای این كار می‌توانید از اطراف پستان به طرف نوك پستان در دایره‌های فرضی هم جهت عقربه‌های ساعت لمس را انجام دهید.
-     پس از لمس هر پستان، لمس زیر بغل همان طرف را انجام دهید. لمس زیربغل مانند لمس پستان با نرمه انگشتان انجام می‌شود و در صورت وجود هرگونه سفتی یا غده در زیر بغل، باید به واحد بهداشتی جهت معاینه مراجعه نمایید.
-          در انتهای معاینه پستانها را در جهات مختلف مانند حالت دوشیدن فشار دهید و به ترشحات نوك پستان توجه كنید.
-     ترشحات نوك پستان شایع هستند و اگر از هر دو پستان باشند، معمولاً خطری ندارند. ترشحات خونی و خوناب‌های بی‌رنگ یك طرفه مهم‌تر هستند و ممكن است به دلیل بیماریهای سرطانی ایجاد شده باشند.
-     لمس پستانها را می‌توان در زیر دوش هنگام حمام كردن انجام داد. در این حالت هم مطابق توضیحات قبلی باید تمام پستان و زیر بغل را با نرمه انگشتان به طور كامل معاینه شوند. در این حالت كه پستان و انگشتان خیس و لغزنده هستند بسیاری از توده‌ها بهتر لمس می‌شوند.
 
دقت كنید.
1-   به محض پیدا كردن هر نشانه یا علامت غیرطبیعی در خودآزمایی پستان سریعاً به خانه بهداشت یا مركز بهداشتی درمانی مراجعه كنید.
2-   در ابتدای انجام خودآزمایی ممكن است در مورد درست انجام دادن آن دچار شك و تردید شوید. نگران نباشید با چند بار تكرار، معاینه صحیح را خواهید آموخت. چنانچه در انجام خودآزمایی دچار مشكل شدید با كاركنان بهداشتی درمانی مشورت كنید.
3-   در سن بالاتر اهمیت خودآزمایی پستان بیشتر می‌شود. در واقع افراد پیر بیشتر از افراد جوان در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند. بنابراین باید در مورد تشخیص زودرس سرطان پستان دقت بیشتری به كار ببرند.
4-   توده‌هایی كه در زمان حاملگی و شیردهی لمس می‌شوند كاملاً مهم هستند. چه در زمان حاملگی و چه در زمان شیردهی به محض پیدا كردن هر علامت یا نشانه غیرطبیعی سریعاً به خانه بهداشت یامركز بهداشتی درمانی مراجعه كنید.
5-      باید به خاطر داشته باشید كه مهمترین نكات در خودآزمایی پستان عبارتند از:
o        هرماهه آن را انجام دهید.
o        خودآزمایی را بطور كامل انجام دهید.
o        هر تغییر غیرعادی را به اولین فرد در مراكز بهداشتی یا درمانی (پزشك، ماما، بهداشت خانواده، بهورز) نشان دهید.