تبلیغات
نمونه سوالات استخدامی بهورزی - زخم‌های دهانی


زخم‌های دهانی

 تعریف:

زخم‌های دهانی (التهاب عودكننده مخاط دهان به شكل آفت) یك وضعیت شایع در مخاط دهان می‌باشد كه شیوع آن بین 20 – 5 درصد متغیر است. حدود 75% موارد، زخم‌های آفتی كوچك هستند كه خود محدود شونده است و بدون مراجعه به پزشك درمان می‌شود.

 

علل: 

زخم‌های آفتی دردناك، سطحی و تا 5 میلی‌متر وسعت دارند كه به صورت تكی یا در مجموعه‌های 5 تایی روی زبان، سطح مخاطی لب و گونه ظاهر می شود.

زخم‌ها معمولاً به صورت ناگهانی ظاهر می‌شود اگر چه گاهی اوقات بعضی افراد قبل از بروز آن، حالت حساسیت و سوزش احساس می‌كنند و طی مدت 14 – 7 روز بروز می‌كند.

این زخم‌ها در كودكان و بزرگسالان می‌تواند بروز كند. در مورد افرادی كه زخم‌هایی بطور مشخص بزرگتر یا مقاومت بیشتر یا نسبتاً درد كمتری دارند باید فورا به پزشك مراجعه كنند و خودبخود درمان نشوند. علت اصلی آفت دهان ناشناخته است گرچه عواملی مثل استرس، تروما به مخاط دهان، عفونت، كمبود آهن یا ویتامین B، تغییرات هورمونی و عوامل ارثی بعنوان علت آفت پیشنهاد شده ولی هیچكدام به طور قطعی ثابت نشده است.

بعضی داروها باعث ایجاد زخم‌های دهانی می‌شود ولی از آنجا كه علت آن مشخص نیست درمان فقط علامتی است. داروهای ضد التهاب (كورتون‌ها) به نظر می‌رسد كه اغلب موثر باشد. با این حال طیف وسیعی از داروها شامل بی‌حس‌كننده‌های موضعی، آنتی سپتیك‌ها و داروهای قابض مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

درمان:

الف – كورتیكوستروئیدها:

این داروها بطور گسترده بعنوان عوامل ضد التهاب موضعی استفاده می‌شوند. با توجه به اینكه بافت زخم‌های دهانی به شدت ملتهب شده بنابراین استفاده از كورتون‌ها مفید است.

شواهد ضعیفی از تاثیر كورتون در كاهش زمان و درد زخم همچنین تسریع بهبودی درد وجود دارد این داروها باعث كاهش مدت زمان زخم در مقایسه با تركیبات كنترل می‌شود.

1)  از این دسته داروی هیدروكورتیزون سدیم سوكسینات به شكل pellet كوچك سفید رنگ وجود دارد كه باید داخل دهان نزدیك زخم قرار گیرد و به آهستگی حل شود. این دارو به مدت 4 بار در روز و حداكثر تا 5 روز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این پلت‌ها زمانی موثر هستند كه زخم‌ها داخل دهان بین لثه وگونه یا زیر زبان قرار داشته باشد و در صورتی كه زخم جای دیگری از دهان باشد قراردادن پلت روی زخم مشكل است.

2) داروی دیگر تریامسینولون استوناید در خمیر ژلاتینی كارملوز (كربوكسی متیل سلولز) می‌باشد كه غیرمحلول در بزاق است و به صورت یك لایه ضخیم به مخاط دهان می‌چسبد. (خمیر ژلاتینی كارملوز به تنهایی می‌تواند جهت حفاظت مكانیكی از ضایعات دهانی بكار رود)

طرز مصرف خمیر به این صورت است كه موقع خواب خمیر روی ضایعه مالیده شده و به مدت 3 – 2 بار در روز تا 4 بار و حداكثر به مدت 5 روز استفاده می‌شود. جهت اطمینان از چسبیدن خمیر، محل مورد استفاده باید خشك باشد.

 

موارد احتیاط و منع مصرف:

o  عوارض جانبی مشخصی با دو محصول وجود ندارد. هردو محصول در كودكان و بزرگسالان مفید است ولی در بارداری نباید مصرف شود (با دوزهای موضعی زیاد در حیوانات بطور تجربی ناهنجاری جنینی ایجاد می‌كند)

o    در افراد با سابقه حساسیت به تركیبات محصول، ضایعات ویروسی و سل نباید استفاده شود.

o  در بیماران مبتلا به زخم‌های دهانی و تبخال یا احتمال عفونت باكتریایی باید به پزشك مراجعه كرد بعلت اینكه ممكن است نیاز به داروی آنتی‌بیوتیك باشد.

 

فرآورده: 

Corlan pellets  (هیدوركورتیزون 5/2 میلی گرم همراه سدیم سوكسینات) Adcortyl in orabase (تریامسینولون استوناید 1/0 %)

 

ب- بنزیدامین هیدروكلراید:

 یك داروی ضد درد و ضد التهاب غیراستروئیدی است كه برای درمان زخم‌های دهان به شكل اسپری و دهان‌شویه (شامل 15/0 % بنزیدامین هیدروكلراید) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شوینده دهانی در درمان بعضی حالتهای التهابی دهان موثر است، شواهد ضعیفی از كارایی آن در زخم‌های دهانی وجود دارد گرچه در بعضی موارد كمی بهبودی در درد را نشان داده است.

امتیاز شوینده‌های دهانی در قابلیت دسترسی آسان آنها به زخم‌های دهانی می‌باشد.

در بزرگسالان 15 میلی لیتر هر 3-5 ساعت به مدت 7 روز استفاده می‌شود و اگر هنگام استفاده از محلول سوزش در دهان احساس شد باید محلول با آب رقیق شود. در بچه‌های زیر 12 سال دهان شویه مناسب نیست.

فرآورده تجاری Difflam oral rinse می‌باشد.

 

ج- كلرهگزیدین گلوكونات:

یك عامل ضد میكروب (digluconate)bisbiguanide است كه روی طیف وسیعی از باكتری، ویروس، قارچ و مخمر موثر است. این دهان‌شویه‌ها مدت زمان و درد زخم‌های آفتی را كاهش می‌دهند.

فرآورده تجاری corsodyl mouthwash حاوی 2/0% كلرهگزیدین گلوكونات است. طریقه مصرف به این شكل است كه دهان با 10 میلی‌لیتر محلول فوق 2 بار در روز كاملاً شسته می‌شود.

در كودكان و بزرگسالان مناسب است همچنین در بارداری و شیردهی ایمن می‌باشد.

 

سایر درمانها: 

طیف وسیعی از محصولات به شكل ژل، پاستیل، paint و شوینده دهانی وجود دارد كه اغلب شامل تركیبی از بی‌حس كننده، ضد درد، ضد میكروب و قابض می‌باشد.

فرمولاسیون‌هایی كه به صورت مایع یا ژل آبی و آبی – الكلی هستند سریعاً رقیق می‌شوند و توسط بزاق از محل مورد استفاده شسته می‌شود بنابراین باید مجدداً استفاده شوند.

استفاده از پاستیل یا قرص مكیدنی گلودرد حاوی بی‌حس كننده موضعی اثر طولانی‌تری ایجاد می‌كند. برخی انواع قرص مكیدنی (Lozeng) حاوی غلظتهای بالای بی‌حس كننده موضعی برای كودكان مناسب نیست. كمیته ایمنی داروها منع مصرف مربوط به آسپرین را در مورد محصولات موضعی حاوی سالیسیلات در كودكان تائید نكرده است. مصرف بیش از حد تركیبات حاوی كولین سالیسیلات یا سالیسیلیك اسید منجر به زخم و مسمومیت با سالیسیلات‌ها می‌شود.

 

فرآورده‌های تجاری: 

-            تیمول گلیسیرین

-            محلول Anbesol (لیدوكائین هیدور كلراید، كلر كرزول، ستیل پیریدینوم كلراید)

-            ژل Anbesol Adult Strength (لیدوكائین 2%)

-            ژل Bonjela (كولین سالیسیلات، ستالكونیوم كلراید)

-            Frador paint (منتول، كلربوتانل، بنزوئین ، prepared storax)

-            ژل و پاستیل Medijel (لیدوكائین هیدروكلراید، آمینو آكریدین هیدروكلراید)

-            Pyralves paint (گلیكوزید آنتراكینون، سالیسیلیك اسید)

-            پاستیل بدون قند Rinstead (منتول، ستیل پیریدینوم كلراید)

-      از فرآورده‌های گیاهی مورد استفاده در آفت محلول میرتكس می‌باشد كه حاوی 5% اسانس برگ گیاه مورد می‌باشد به صورتی كه هر میلی‌لیتر فرآورده حاوی 9 میلی گرم سینئول است. این محصول دارای اثرات ضد درد و التیام بخش می‌باشد كه در بهبود ضایعات آفتی موثر است. مقدار مصرف به این صورت است كه 6 – 4 بار در روز هر بار چند قطره از محلول با پنبه به مدت 30 ثانیه روی موضع قرار داده می‌شود.