تبلیغات
نمونه سوالات استخدامی بهورزی - عطاری یا داروخانه ؟


عطاری یا داروخانه ؟

 

گیاهان دارویی، داروهای حقیقی

اثربخشی گیاهان دارویی بر هیچ كس پوشیده نیست. استفاده از داروهای طبیعی دیدگاهی است كه امروزه در درمان و حفظ سلامتی تاكید بسیار برآن است. استفاده از داروهای گیاهی به لحاظ ارزانی، در دسترس بودن و آسانی مصرف، در جهان و خصوصاً در كشورهای در حال توسعه رو به فزونی است.

عوارض جانبی بسیار زیاد داروهای شیمیایی و گرانی آنها موجب گرایش مجدد مردم به طب گیاهی شده است.

 

باور و نگرش غلط نسبت به گیاهان دارویی

توسعه و پیشرفت استفاده از فرآورده‌های طبیعی نشانگر این باور بسیاری از مصرف‌كنندگان است كه مواد طبیعی بی‌ضرر هستند در حالی كه شكی نیست كه بعضی از مواد گیاهی كه به طور سنتی مصرف می‌شوند می‌توانند خطرناك و حتی كشنده باشند. بسیاری به تصور اینكه گیاهان دارویی اگر منفعتی نداشته باشند حداقل خالی از ضرر هستند با خیال راحت این گیاهان را استفاده می‌كنند. این باور و نگرش كه داروی گیاهی كاملاً بی‌خطر و بی‌عارضه بوده و بدون نظر پزشك در هر شرایطی قابل استفاده است زیر سوال است.

 

داروهای حقیقی با عوارض جانبی واقعی

همگام با افزایش مصرف و عرضه گیاهان دارویی، عوارض جانبی سوئی، خصوصاً در موارد بی‌رویه و بدون نظارت پزشكان به سراغ بیماران آمد. باید باور كرد كه گیاهان دارویی داروهای حقیقی با عوارض جانبی واقعی هستند. همانطور كه مصرف نامناسب و بیش از حد یك داروی شیمیایی می‌تواند عواقب خطرناكی به دنبال داشته باشد عدم رعایت در مصرف دوز صحیح داروها و فرآورده‌های گیاهی نیز می‌تواند مشكلات جدی و گاهی جبران‌ناپذیری برای فرد ایجاد كند.

 

زمینه قوی و غنی طب سنتی در ایران

در كشور ما با وجود زمینه قوی و غنی طب سنتی، اطلاعات دقیقی درخصوص گیاهان دارویی در میان مردم وجود ندارد. بالغ بر 2 هزار نوع گیاه دارویی در ایران كشت و تولید می‌شود و به كشورهای اروپایی مثل آلمان و اسپانیا صادر می‌شود و در آنجا تجزیه و در بسته‌بندی‌های مناسب آماده می‌شود اما در كشور ما هنوز به صورت سنتی و فله‌ای در عطاری‌ها به فروش می‌رسد.از طرفی موقعیت خاص جغرافیایی ایران و زمینه مساعد رشد گونه‌های مختلف از گیاهان دارویی در سرزمین پهناور ما امكان مطالعات بیشتر و تحقیقات روزافزون را در زمینه شناسایی، پرورش و رشد گیاهان دارویی و بررسی و شناخت آنها فراهم می‌آورد.

ایران از روزگاران قدیم یكی از پیشگامان در این زمینه بوده و در حال حاضر كشورهایی مثل چین، هند، آلمان و آمریكا دست به تحقیقات اساسی و پیشرفته در زمینه گیاهان دارویی زده‌اند اما در كشور ما تحقیقات جدی و اساسی شروع نشده است.

 

گزارشات مبنی بر سمیت واقعی گیاهان دارویی در انسان

متاسفانه در ایران آمار درستی از میزان مصرف گیاهان و یا عوارضی كه در اثر مصرف خودسرانه یا ناآگاهانه ایجاد می‌شود در دست نیست. گزارشات مربوط به عوارض جدی گیاهان دارویی نشان می‌دهد كه در بسیاری موارد كه محصولات ایجاد سمیت واقعی در انسان نموده در واقع به واسطه گیاه ذكر شده بر روی برچسب نبوده بلكه به واسطه جایگزینی یا آلودگی اجزاء اعلان شده با گیاه سمی‌تر به صورت عمد یا اتفاقی می‌باشد.

به عبارتی خطر فعلی درمان با داروی گیاهی بیشتر به واسطه فقدان كیفیت خوب است تا فعالیت فارماكولوژیكی خود ماده گیاهی.

علاوه بر كیفیت و خطرآلودگی گزارشاتی مبنی بر واكنش‌های ناخواسته نسبت به داروهای گیاهی دیدگاه مهم دیگری از سمیت گیاهی را آشكار می‌سازد كه معمولاً اثرات سمی داروهای گیاهی ناشی از مصرف نابجا و خودسرانه دارو می‌باشد.

 

عوامل مهم در اطمینان از كیفیت گیاه دارویی

-          ضروری‌ترین عامل در اطمینان از كیفیت دارویی انتخاب صحیح گیاه مورد استفاده است.

-          بی‌دقتی در جمع‌آوری، انبارداری یا توزیع گیاه دارویی می‌تواند منجر به جایگزینی غیرعمدی یا آلودگی یك گیاه با گیاه دیگر شود.

-          در دسترس نبودن گونه‌ای از گیاه كه به طور معمول استفاده می‌شود با گونه‌ای مشابه از همان گیاه جایگزین شود.

-          دلیل دیگر اینكه گیاه دارویی عملاً با گونه‌ای پست‌تر یا ارزان‌تر جایگزین شود.

-          تقلب در محصولات گیاهی موجود در تجارت به عمد صورت گیرد.

-          جمع‌آوری گیاهان دارویی به وسیله افراد ناآگاه و غیرمتخصص كه گیاهان را جمع‌آوری می‌كنند.

-          عدم تشخیص یا بی‌توجهی فروشندگان تازه كار به این آلودگی‌ها

-          آلودگی‌های میكروبی در داروهای گیاهی منجر به عفونت در بیماران می‌شود.

-          داروهای گیاهی خام ممكن است به وسیله باقی مانده آفت‌كش‌ها آلوده باشد.

-          داروی گیاهی ممكن است به علت ماندن طولانی مدت در عطاری‌ها خواص خود را از دست داده باشد.

 

هشدار برای راهنمای كیفیت فرآورده‌های گیاهی

كمیته محصولات اروپا در مقاله‌ای با عنوان هشدار برای راهنمای كیفیت فرآورده‌های گیاهی اعلام كرد: داروهای گیاهی باید از نظر میكروبی، باقی مانده حشره‌كش‌ها و مواد دوده‌كننده، مواد رادیواكتیو،؛ فلزات سمی، آلودگی‌ها و تقلبات آزمایش شوند. باید روش‌هایی به كار برد تا اطلاعات دقیق و قابل درك در مورد محصولات گیاهی را به مصرف كننده بدهد كه چگونه دارو را به طور وسیع و بی‌خطر مصرف نماید.

 

عطاری یا داروخانه؟ 

در گذشته تعداد عطاری‌ها و كسانی كه گیاهان دارویی را توزیع و طبابت سنتی می‌كردند كم بود این افراد معمولاً سرشناس بودند و از كاربرد و تاثیر گیاهان اطمینان داشتند. در سال‌های اخیر تعداد عطاری‌ها افزایش یافته و تشكلی متولی نظارت علمی بر آنها نشده است.  

فعالیت هر فردی كه با سلامت افراد سروكار دارد باید تحت نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد اما در حال حاضر در ایران عطاری‌ها در سیستم وزارت بهداشت، جایگاه تعریف شده‌ای ندارند و زیر نظر صنف عطاران به فعالیت می‌پردازند كه عملكرد آنها هیچ گونه مبنای علمی ندارد. همچنین در كشور ما با وجود زمینه قوی و غنی طب سنتی، اطلاعات دقیقی درخصوص گیاهان دارویی در میان مردم وجود ندارد. در حال حاضر اكثر عطاری‌ها صلاحیت و علم تشخیص داروهای گیاهی را ندارند و نباید در درمان بیماری دخالت كنند. همچنین گیاهان دارویی كه در عطاری‌ها عرضه می‌شود، استاندارد نیست و مصرف آن از سوی مردم عوارض و مشكلاتی ایجاد می‌كند.

 

رعایت مواردی كه در عطاری‌ها ضروری می‌باشد:

1-      عرضه گیاهان دارویی در غالب اشكال خاص مثل كپسول، شربت، پماد و ... ممنوع است.

2-      عرضه مخلوطی از چند گیاه دارویی با ذكر خواص درمانی مثل شربت تقویت جنسی پماد ضد لك و ... ممنوع است.

3-      عرضه هرگونه داروی شیمیایی مثل قرص مسكن، تقویتی، هورمونی و نیز مكمل‌های غذایی در عطاری‌ها مطلقاً ممنوع است.

4-   انجام هرگونه فرآیند روی گیاهان دارویی مثل خرد كردن، عصاره‌گیری، عرق‌گیری، بسته بندی و .... مستلزم تاسیس واحدهای خاص و استفاده از دستگاه‌های بهداشتی بوده كه برای آن می‌بایست مجوزهای لازم از وزارت بهداشت كسب گردد.

5-      محصولات بند 4 می‌بایست دارای پروانه ساخت از وزارت بهداشت و درمان باشند تا قابل عرضه باشد.

6-      انجام هرگونه معاینه و معالجه بیمار در محل عطاری ممنوع و از نظر دخالت در امور پزشكی جرم محسوب می‌شود.

7-   هرگونه تبلیغ اثر درمانی برای داروها اعم از نصب اطلاعیه در ویترین یا پشت شیشه یا برچسب روی ظرف حاوی گیاه دارویی ممكن است.